Pączki czy faworki na Tłusty Czwartek? Skąd wzięły się te słodkie tradycje?

Pączki czy faworki na Tłusty Czwartek? Skąd wzięły się te słodkie tradycje?

Tłusty Czwartek to dzień, w którym cukier puder unosi się w powietrzu, a zapach smażonego ciasta wypełnia domy i cukiernie. Ale czy zastanawialiśmy się kiedyś, skąd właściwie wzięły się pączki i faworki? Dlaczego to właśnie one stały się symbolem końca karnawału?

Czas na słodką podróż w przeszłość

 Historia pączków – od słonych kul do różanej klasyki

Choć dziś pączek kojarzy się z lukrem i konfiturą z róży, jego początki były… zupełnie inne.

 Pączki w starożytności i średniowieczu

Pierwowzory pączków znane były już w starożytnym Rzymie – smażono kulki z ciasta w tłuszczu i polewano miodem. Jednak do Polski zwyczaj ten dotarł prawdopodobnie w średniowieczu.

Co ciekawe, pierwsze polskie pączki były słone. Do ciasta dodawano słoninę, a w środku można było znaleźć kawałek mięsa lub skwarkę. Były twarde i bardziej przypominały chlebowe bułki smażone w tłuszczu niż dzisiejsze puszyste wypieki.

 Kiedy zrobiły się słodkie?

W XVII–XVIII wieku zaczęto udoskonalać recepturę. Dzięki drożdżom pączki stały się lekkie i puszyste, a nadzienie z konfitury różanej wyparło mięsne dodatki. Z czasem pojawił się lukier i skórka pomarańczowa.

Od tej pory pączek stał się nieodłącznym elementem karnawału i Tłustego Czwartku — dnia, który poprzedza Wielki Post w tradycji chrześcijańskiej.

---

 Historia faworków – francuski romans z polskim chrustem

Faworki, nazywane także chrustem, mają nieco inną historię.

 Francuskie korzenie

Nazwa „faworki” pochodzi od francuskiego słowa faveur, oznaczającego wstążkę. I rzeczywiście — ich charakterystyczny kształt przypomina przewiązaną kokardkę.

Podobne wypieki znane były we Francji jako bugnes czy beignets. Do Polski przepis trafił prawdopodobnie w czasach wpływów kuchni francuskiej na dworach szlacheckich (XVII–XVIII wiek).

 Dlaczego „chrust”?

Polska nazwa „chrust” wzięła się od ich kruchości i charakterystycznego dźwięku łamanego ciasta — lekkiego jak suche gałązki.

Faworki od początku były słodkie i traktowane jako karnawałowy przysmak smażony na głębokim tłuszczu — podobnie jak pączki.

---

 Dlaczego akurat w Tłusty Czwartek?

Tłusty Czwartek to ostatni czwartek przed Wielkim Postem. Dawniej był to czas pożegnania z tłustymi, sycącymi potrawami przed okresem wstrzemięźliwości.

Smażone w głębokim tłuszczu pączki i faworki idealnie wpisywały się w tę tradycję — były kaloryczne, sycące i wyjątkowe. To był moment, by wykorzystać zapasy cukru, jajek i tłuszczu.

---

 Pączek czy faworek – kto starszy?

• Pierwsze wersje pączków są znacznie starsze (starożytność).

• Faworki w obecnej formie pojawiły się później, głównie dzięki wpływom francuskim.

• W Polsce oba przysmaki zadomowiły się na dobre w XVII–XVIII wieku.

---

 Słodkie dziedzictwo

Dziś trudno wyobrazić sobie Tłusty Czwartek bez kolejki do cukierni i domowego smażenia. Pączki symbolizują obfitość i szczęście, a faworki — lekkość i karnawałową radość.

I choć ich historia jest różna, cel mają wspólny:
sprawić nam odrobinę przyjemności przed 40 dniami postu.