EES i easyJet: nowe kontrole graniczne mogą wydłużyć kolejki. Co to oznacza dla pasażerów?

Od 10 kwietnia 2026 r. unijny system Entry/Exit System (EES) działa już w pełnym modelu operacyjnym. To cyfrowy system kontroli granicznej, który zastępuje stemplowanie paszportów elektronicznym rejestrem wjazdów i wyjazdów. Obejmuje on obywateli państw spoza UE podróżujących na krótki pobyt do krajów korzystających z EES, a przy pierwszej rejestracji może wymagać pobrania zdjęcia twarzy i odcisków palców.

Dla pasażerów linii easyJet najważniejsze jest to, że przewoźnik sam ostrzega przed dłuższymi kolejkami przy kontroli paszportowej. W komunikatach easyJet pojawia się informacja, że w związku z nowymi kontrolami granicznymi na lotniskach w Europie czas oczekiwania może się wydłużyć, a pasażerowie objęci EES mogą spotkać się z dodatkowymi procedurami przy przylotach i odlotach.

Czym jest EES i od kiedy obowiązuje?

EES to system, który zapisuje cyfrowo wjazdy, wyjazdy i odmowy wjazdu osób spoza UE przy krótkich pobytach w krajach objętych systemem. Komisja Europejska podaje, że system zaczął działać 12 października 2025 r. w formule stopniowego wdrażania, a od 10 kwietnia 2026 r. stał się w pełni operacyjny. UE wskazuje też, że system obejmuje 29 krajów europejskich: państwa UE poza Irlandią i Cyprem oraz Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię.

W praktyce EES nie dotyczy wszystkich podróżnych. Z oficjalnych materiałów UE i easyJet wynika, że chodzi przede wszystkim o non-EU nationals, czyli osoby niebędące obywatelami UE, podróżujące do państw objętych systemem na krótki pobyt. To oznacza, że typowy pasażer podróżujący na polskim paszporcie nie jest główną grupą objętą tą procedurą, choć może pośrednio odczuć skutki większych kolejek w terminalu.

Dlaczego easyJet ostrzega przed kolejkami?

easyJet nie twierdzi, że chaos wystąpi na każdym lotnisku, ale wyraźnie uprzedza o możliwym wydłużeniu kolejek przy kontroli paszportowej. To ostrzeżenie jest spójne z tym, co od kilku tygodni sygnalizują organizacje branżowe. ACI EUROPE i Airlines for Europe podały pod koniec marca, że na części lotnisk czas oczekiwania regularnie sięga do dwóch godzin w szczycie, a niektóre porty raportowały jeszcze dłuższe kolejki. Branża wskazuje przy tym na trzy główne problemy: niedobory personelu granicznego, problemy techniczne z kioskami samoobsługowymi oraz ograniczone użycie aplikacji do prerejestracji.

To ważne, bo pokazuje różnicę między sensacyjnym nagłówkiem a stanem faktycznym. Prawdziwe jest to, że ryzyko opóźnień istnieje. Nieprawdziwe byłoby natomiast stwierdzenie, że wszyscy pasażerowie easyJet w Europie automatycznie będą czekać po kilka godzin. Skala utrudnień zależy od lotniska, pory dnia, liczby pasażerów spoza UE i lokalnej gotowości operacyjnej. Taki wniosek wynika z zestawienia komunikatu easyJet z oficjalnym stanowiskiem ACI EUROPE i GOV.UK.

Czy można spóźnić się na lot przez EES?

Tak, teoretycznie tak, zwłaszcza jeśli pasażer należy do grupy objętej EES i przyjeżdża na lotnisko z małym zapasem czasu. GOV.UK informuje, że kontrole powinny zajmować tylko kilka minut na osobę, ale jednocześnie zastrzega, że dłuższe oczekiwanie przy granicy jest możliwe, również w drodze powrotnej do Wielkiej Brytanii. Z tego powodu brytyjskie władze radzą podróżnym, by stosowali się do zaleceń operatora i zostawiali sobie dodatkowy margines czasu.

Najuczciwiej ująć to tak: EES zwiększa ryzyko dłuższej odprawy granicznej, ale nie oznacza automatycznie, że pasażer spóźni się na lot. To zależy od konkretnej trasy i lotniska. Uzasadnione jest jednak stwierdzenie, że na niektórych lotniskach i w okresach większego ruchu nowy system może realnie wydłużyć przejście przez terminal.

Gdzie odbywa się rejestracja EES?

Przy podróży lotniczej rejestracja EES zazwyczaj odbywa się na granicy po przylocie do kraju docelowego. Inaczej wygląda to na tzw. punktach juxtaposed controls, takich jak Eurostar w St Pancras, Le Shuttle w Folkestone czy Port of Dover, gdzie procedura może odbywać się jeszcze przed opuszczeniem Wielkiej Brytanii. To rozróżnienie jest istotne, bo wyjaśnia, dlaczego doniesienia o EES bywają bardzo różne w zależności od środka transportu.

Warto też doprecyzować, że choć formalnie EES jest już w pełni operacyjny, to w praktyce na części połączeń przez kanał La Manche wdrożenie biometrii nadal napotyka problemy techniczne. Guardian opisywał na początku kwietnia, że na niektórych przejściach obsługujących ruch między Wielką Brytanią a Francją wciąż stosowano tradycyjne stemplowanie paszportów dla części podróżnych, ponieważ infrastruktura po stronie francuskiej nie była jeszcze w pełni gotowa.

Kogo dotyczą nowe kontrole?

Najbardziej odczują je podróżni z krajów spoza UE, zwłaszcza osoby lecące na brytyjskim paszporcie do państw strefy Schengen objętych EES. GOV.UK podaje, że przy pierwszej rejestracji wykonywane jest zdjęcie twarzy i skan paszportu, a osoby od 12. roku życia mają również pobierane odciski palców. Po pierwszym zarejestrowaniu kolejne podróże mają być prostsze, bo dane pozostają ważne przez trzy lata albo do wygaśnięcia paszportu.

Co powinni zrobić pasażerowie easyJet?

Najbardziej rozsądna rada jest prosta: pasażerowie, których może objąć EES, powinni przyjechać na lotnisko wcześniej niż zwykle, śledzić komunikaty linii lotniczej i lotniska oraz nie zostawiać kontroli granicznej na ostatnią chwilę. easyJet sygnalizuje ryzyko dłuższych kolejek, a brytyjski rząd wprost radzi, by zostawić sobie dodatkowy czas na przejście przez granicę.

EES

EES  działa od 10 kwietnia 2026 r., rzeczywiście obejmuje podróżnych spoza UE przy krótkich pobytach i rzeczywiście może wydłużyć kolejki na części lotnisk. easyJet ostrzega przed dłuższym oczekiwaniem, a organizacje branżowe potwierdzają, że na niektórych lotniskach już obserwowano istotne opóźnienia. Nie ma jednak podstaw, by twierdzić, że każdy pasażer w Europie będzie przez EES spóźniał się na lot.

Agnieszka Chabuda

Zobacz pełny biogram