11 listopada w Poznaniu pachnie makiem, bakaliami i lukrem. Rogal świętomarciński od pokoleń towarzyszy temu dniu, a jego historia sięga czasów, gdy Polska pozostawała pod zaborami. Za charakterystycznym wypiekiem kryją się opowieść o dobroczynności i ściśle określona receptura.
Dlaczego jemy go właśnie 11 listopada?
Data wiąże się z przypadającym tego dnia wspomnieniem św. Marcina. W Poznaniu to również okazja do obchodzenia imienin ulicy Święty Marcin.
Tradycja rogali jest starsza niż polskie Święto Niepodległości. Już 10 listopada 1852 roku poznańska cukiernia Antoniego Pfitznera reklamowała w gazecie nadziewane rogale na następny dzień. Z kolei prasowe ogłoszenie z 1860 roku potwierdza używanie nazwy nawiązującej do św. Marcina.
Według popularnej opowieści w 1891 roku cukiernik Józef Melzer, poruszony kazaniem zachęcającym do pomocy ubogim, zaangażował się w rozdawanie im rogali. Legenda przypomina, że ważną częścią tej tradycji było dzielenie się z innymi.
Co kryje nadzienie rogala świętomarcińskiego?
Sekret zaczyna się od ciasta półfrancuskiego, przygotowanego na drożdżach i wielokrotnie wałkowanego z tłuszczem. Dzięki temu po upieczeniu powstają charakterystyczne, delikatne warstwy.
W środku znajduje się masa z białego maku z dodatkiem m.in. rodzynek, orzechów, owoców kandyzowanych lub w syropie oraz aromatu migdałowego. Wierzch pokrywa słodka pomada i posypka z rozdrobnionych orzechów.
Po przekrojeniu widać, jak ciasto przeplata się z nadzieniem. To właśnie połączenie listkujących warstw i wilgotnej masy odpowiada za charakter tego wypieku.
Jak rozpoznać oryginał?
Od 2008 roku nazwa „rogal świętomarciński” jest chroniona w Unii Europejskiej jako Chronione Oznaczenie Geograficzne — ChOG. Oryginał musi powstawać w Poznaniu lub na wyznaczonym obszarze Wielkopolski, zgodnie z zatwierdzoną specyfikacją.
Przy zakupie warto sprawdzić producenta i oznaczenie ChOG. Liczą się skład, sposób przygotowania oraz pochodzenie wypieku.
Rogale świętomarcińskie są dostępne również poza listopadem, jednak to właśnie dzień św. Marcina pozostaje najważniejszym momentem tej słodkiej tradycji. A opowieść o dzieleniu się sprawia, że podzielenie dużego rogala przy wspólnej kawie ma dodatkowy sens.
