Która godzina jest na Księżycu? Świat przygotowuje nowy standard czasu

Czy na Księżycu potrzebna jest osobna strefa czasowa? To pytanie przestaje być wyłącznie naukową ciekawostką. Wraz z planami powrotu człowieka na Srebrny Glob coraz pilniejsza staje się potrzeba stworzenia jednolitego i niezwykle precyzyjnego czasu księżycowego.

W dniach 13–15 października 2026 roku w Wersalu odbędzie się 28. posiedzenie Generalnej Konferencji Miar. Jednym z punktów obrad będzie propozycja opracowania międzynarodowej księżycowej skali czasu oraz sposobu powiązania jej z obowiązującym na Ziemi czasem UTC.

Czas na Księżycu płynie inaczej

Zgodnie z teorią względności tempo upływu czasu zależy między innymi od siły grawitacji. Ponieważ grawitacja na Księżycu jest znacznie słabsza niż na Ziemi, umieszczony tam zegar atomowy chodziłby nieco szybciej.

Różnica wynosi około 56 mikrosekund na dobę. Dla człowieka jest całkowicie niezauważalna, ale w przypadku systemów nawigacyjnych, łączności satelitarnej oraz kierowania pojazdami może mieć ogromne znaczenie.

Już jedna mikrosekunda błędu odpowiada około 300 metrom drogi przebytej przez sygnał poruszający się z prędkością światła. Bez odpowiedniej korekty różnica narastająca przez całą dobę mogłaby więc prowadzić do pomyłki liczonej w kilkunastu kilometrach.

Dlaczego potrzebny jest czas księżycowy?

Przyszli astronauci, roboty i pojazdy poruszające się po powierzchni Księżyca będą potrzebowali odpowiednika ziemskiego systemu GPS. Do prawidłowego określenia położenia niezbędna jest niezwykle dokładna synchronizacja zegarów znajdujących się na satelitach i urządzeniach naziemnych.

Własny standard czasu może być potrzebny między innymi do:

• precyzyjnego lądowania statków kosmicznych,
• określania położenia astronautów i łazików,
• sterowania robotami,
• synchronizacji satelitów,
• bezpiecznej komunikacji pomiędzy różnymi misjami,
• koordynowania pracy przyszłych baz księżycowych.

Bez wspólnych zasad urządzenia należące do różnych państw i agencji kosmicznych mogłyby posługiwać się odmiennymi systemami. Utrudniałoby to współpracę, a w krytycznych sytuacjach mogłoby powodować niebezpieczne błędy.

Kraje zdecydują o rozpoczęciu prac

Projekt rezolucji przygotowany na październikową konferencję dotyczy stworzenia międzynarodowej księżycowej skali odniesienia oraz zapewnienia jej zgodności z ziemskim czasem UTC.

Centralną rolę w tym przedsięwzięciu może otrzymać Międzynarodowe Biuro Miar i Wag, czyli BIPM. Organizacja odpowiada już za obliczanie i rozpowszechnianie UTC na podstawie danych przekazywanych przez laboratoria czasu na całym świecie.

W praktyce podobne rozwiązanie mogłoby zostać zastosowane na Księżycu. Dane z umieszczonych tam zegarów byłyby porównywane i przeliczane względem wspólnego punktu odniesienia.

Październikowe głosowanie nie ustanowi jednak od razu gotowego „zegara księżycowego”. Ma przede wszystkim określić kierunek międzynarodowych prac i zasady dalszej współpracy.

Rozpoczyna się nowy wyścig na Księżyc

Stworzenie wspólnego czasu staje się pilne ze względu na rosnącą liczbę planowanych misji. Stany Zjednoczone rozwijają program Artemis, natomiast Chiny zapowiadają wysłanie astronautów na Księżyc przed 2030 rokiem. Własne projekty realizują również Europa, Japonia, Indie oraz prywatne firmy.

W dalszej przyszłości na Srebrnym Globie mogą powstać stałe instalacje badawcze i systemy nawigacyjne. Aby urządzenia różnych państw mogły ze sobą współpracować, potrzebują wspólnych standardów technicznych – w tym jednej, precyzyjnie zdefiniowanej skali czasu.

Decyzje podejmowane obecnie mogą więc wpłynąć nie tylko na przyszłość Księżyca. Wypracowane rozwiązania mogłyby później posłużyć jako wzór przy tworzeniu systemów czasu dla Marsa oraz innych miejsc eksplorowanych przez człowieka.

Czas księżycowy coraz bliżej

Pomysł może brzmieć jak element filmu science fiction, ale jest odpowiedzią na bardzo praktyczne problemy. Im więcej satelitów, robotów i astronautów pojawi się w pobliżu Księżyca, tym ważniejsza będzie ich dokładna synchronizacja.

Jesienią państwa mają wykonać pierwszy formalny krok w kierunku stworzenia zegara, według którego w przyszłości może funkcjonować cała infrastruktura na Srebrnym Globie.

Redakcja

Zobacz pełny biogram