Zbrodnia katyńska to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski XX wieku.

Była to masowa egzekucja blisko 22 tysięcy polskich jeńców wojennych, głównie oficerów Wojska Polskiego, policjantów oraz przedstawicieli inteligencji, dokonana przez NKWD na rozkaz najwyższych władz Związku Radzieckiego. Przez dekady prawda o tej zbrodni była fałszowana, a oficjalne przyznanie się do niej przez Kreml nastąpiło dopiero w 1990 roku.

Geneza zbrodni katyńskiej

Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 roku, w ręce Sowietów dostało się kilkaset tysięcy polskich żołnierzy i funkcjonariuszy państwowych. W wyniku selekcji około 15 tysięcy oficerów Wojska Polskiego, policjantów i funkcjonariuszy Korpusu Ochrony Pogranicza trafiło do trzech obozów: w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Na podstawie decyzji Biura Politycznego WKP(b) „Biuro Polityczne Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików)” z 5 marca 1940 roku, podpisanej przez Stalina i członków najwyższych władz ZSRR, jeńcy zostali skazani na śmierć pod zarzutem bycia „wrogami ludu”.

Egzekucje w Katyniu

Masowe egzekucje rozpoczęły się 3 kwietnia 1940 roku i trwały do maja tego samego roku. Polskich oficerów z obozu w Kozielsku przewożono do Katynia pod Smoleńskiem, gdzie byli rozstrzeliwani strzałem w tył głowy. Jeńców ze Starobielska mordowano w Charkowie, a osadzonych w Ostaszkowie – w Kalininie (dziś Twer). Ciała zakopywano w masowych grobach.

Odkrycie i manipulacje propagandowe

Wiosną 1943 roku Niemcy odkryli masowe groby w Katyniu i 13 kwietnia ogłosili światu informację o tej zbrodni. W reakcji na oskarżenia Związek Radziecki przypisał zbrodnię Niemcom i zerwał stosunki dyplomatyczne z polskim rządem na uchodźstwie, gdy ten domagał się niezależnego międzynarodowego śledztwa.

Przez dekady ZSRR fałszował historię, wmawiając światu, że to hitlerowcy byli sprawcami masakry. Ta wersja była forsowana zarówno w krajach bloku wschodniego, jak i na arenie międzynarodowej.

Ujawnienie prawdy o Zbrodni Katyńskiej

Dopiero 13 kwietnia 1990 roku, po latach nacisków ze strony Polski i badaczy, władze radzieckie przyznały, że to NKWD dokonało egzekucji na rozkaz Stalina. W 1992 roku ujawniono tzw. „pakiet katyński”, zawierający dokumenty potwierdzające odpowiedzialność władz radzieckich za mord.

Znaczenie Zbrodni Katyńskiej

Zbrodnia katyńska pozostaje jednym z najbardziej bolesnych wydarzeń w historii Polski. Była nie tylko aktem ludobójstwa, ale również symbolem wieloletniego kłamstwa i manipulacji historycznej. Dziś stanowi ważny element pamięci narodowej oraz przypomnienie o konsekwencjach totalitaryzmu.

Choć prawda o Katyniu wyszła na jaw, pełne rozliczenie tej zbrodni pozostaje nadal kwestią otwartą. Polska nadal domaga się pełnej odpowiedzialności i uznania zbrodni przez Rosję jako aktu ludobójstwa. Katyń pozostaje symbolem walki o prawdę historyczną i przestrogą przed skutkami totalitarnej polityki.

Agnieszka Chabuda

Zobacz pełny biogram