{"id":35758,"date":"2026-07-11T09:24:32","date_gmt":"2026-07-11T09:24:32","guid":{"rendered":"https:\/\/note.radio\/?p=35758"},"modified":"2026-07-11T09:44:03","modified_gmt":"2026-07-11T09:44:03","slug":"krwawa-niedziela-na-wolyniu-83-lata-od-kulminacji-zbrodni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/note.radio\/krwawa-niedziela-na-wolyniu-83-lata-od-kulminacji-zbrodni\/","title":{"rendered":"Krwawa Niedziela na Wo\u0142yniu. 83 lata od kulminacji zbrodni"},"content":{"rendered":"

11 lipca 2026 roku przypada 83. rocznica Krwawej Niedzieli \u2013 symbolicznego apogeum masowych mord\u00f3w dokonanych na polskiej ludno\u015bci Wo\u0142ynia przez oddzia\u0142y Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii i powi\u0105zane z ni\u0105 formacje. W ci\u0105gu jednego dnia zaatakowano ponad sto miejscowo\u015bci zamieszkanych przez Polak\u00f3w. Ofiarami byli przede wszystkim bezbronni mieszka\u0144cy wsi: kobiety, dzieci i osoby starsze.<\/strong><\/p>\n

Rocznica obchodzona jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci o Polakach \u2013 Ofiarach Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. \u015awi\u0119to pa\u0144stwowe pod t\u0105 nazw\u0105 zosta\u0142o ustanowione ustaw\u0105 z 4 czerwca 2025 roku.<\/strong><\/p>\n

\"Bronze
Foto: Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy ofiary rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Fot. Phonepat \/ Wikimedia Commons, CC0<\/figcaption><\/figure>\n

Czym by\u0142a zbrodnia wo\u0142y\u0144ska?<\/h2>\n

Zbrodni\u0105 wo\u0142y\u0144sk\u0105 okre\u015bla si\u0119 przeprowadzon\u0105 w latach 1943\u20131945 antypolsk\u0105 akcj\u0119, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a Wo\u0142y\u0144, Galicj\u0119 Wschodni\u0105, nazywan\u0105 r\u00f3wnie\u017c Ma\u0142opolsk\u0105 Wschodni\u0105, a tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 Polesia i Lubelszczyzny. Jej celem by\u0142o usuni\u0119cie polskiej ludno\u015bci z teren\u00f3w uznawanych przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w za ziemie przysz\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego.<\/p>\n

Za organizacj\u0119 i przeprowadzenie zbrodni odpowiada\u0142y przede wszystkim struktury Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w frakcji Stepana Bandery, czyli OUN-B, oraz podporz\u0105dkowana jej Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia. W napadach uczestniczy\u0142y r\u00f3wnie\u017c lokalne boj\u00f3wki i cz\u0119\u015b\u0107 ukrai\u0144skiej ludno\u015bci cywilnej.<\/p>\n

Co wydarzy\u0142o si\u0119 11 lipca 1943 roku?<\/h2>\n

W niedziel\u0119 11 lipca 1943 roku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 jeden z najwi\u0119kszych skoordynowanych atak\u00f3w na polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 Wo\u0142ynia. Wed\u0142ug najnowszego opracowania IPN Polacy byli tego dnia mordowani w 97 wsiach i koloniach oraz w 13 maj\u0105tkach, czyli \u0142\u0105cznie w ponad stu miejscowo\u015bciach. Ataki obj\u0119\u0142y przede wszystkim powiaty w\u0142odzimierski, horochowski i kowelski.<\/p>\n

Napady rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c w nocy i nad ranem. Jednym z pierwszych zaatakowanych miejsc by\u0142 Gur\u00f3w, gdzie zamordowano ponad 200 mieszka\u0144c\u00f3w. Do najwi\u0119kszych zbrodni dosz\u0142o mi\u0119dzy innymi w Orzeszynie, Porycku, Dominopolu, Chrynowie, Kisielinie i S\u0105dowej.<\/p>\n

Niedzielny termin sprawi\u0142, \u017ce wiele os\u00f3b znajdowa\u0142o si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach. Napastnicy zaatakowali uczestnik\u00f3w nabo\u017ce\u0144stw mi\u0119dzy innymi w Porycku, Chrynowie, Kisielinie, Zab\u0142o\u0107cach i Krymnie. \u015awi\u0105tynie by\u0142y ostrzeliwane, obrzucane granatami, podpalane i niszczone. Mordowano r\u00f3wnie\u017c osoby pr\u00f3buj\u0105ce ucieka\u0107 oraz mieszka\u0144c\u00f3w ukrywaj\u0105cych si\u0119 w domach i zabudowaniach gospodarczych.<\/p>\n

Wed\u0142ug udokumentowanych, ale niepe\u0142nych danych 11 lipca 1943 roku zgin\u0119\u0142o co najmniej 3102 Polak\u00f3w. W starszych opracowaniach pojawiaj\u0105 si\u0119 wy\u017csze szacunki, si\u0119gaj\u0105ce oko\u0142o 8 tys. ofiar. Ze wzgl\u0119du na zniszczenie wielu miejscowo\u015bci, brak pe\u0142nej dokumentacji i \u015bmier\u0107 ca\u0142ych rodzin dok\u0142adnej liczby zamordowanych prawdopodobnie nigdy nie uda si\u0119 ustali\u0107.<\/p>\n

Masowe mordy nie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 wraz z Krwaw\u0105 Niedziel\u0105. 12 lipca akcj\u0119 kontynuowano w kolejnych miejscowo\u015bciach. W nast\u0119pnych dniach zabijano tak\u017ce ocala\u0142ych, kt\u00f3rzy ukrywali si\u0119 w lasach lub pr\u00f3bowali dotrze\u0107 do bezpieczniejszych miejsc. Kolejna wielka fala napad\u00f3w nast\u0105pi\u0142a pod koniec sierpnia 1943 roku.<\/p>\n

Ile os\u00f3b zgin\u0119\u0142o w zbrodni wo\u0142y\u0144skiej?<\/h2>\n

Dok\u0142adna liczba ofiar pozostaje przedmiotem bada\u0144. IPN i inne polskie instytucje najcz\u0119\u015bciej podaj\u0105, \u017ce w latach 1943\u20131945 na Wo\u0142yniu, w Galicji Wschodniej i na s\u0105siednich terenach zamordowano oko\u0142o 100 tys. Polak\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce na samym Wo\u0142yniu zgin\u0119\u0142o od 40 do 60 tys. os\u00f3b, a w Galicji Wschodniej od 30 do 40 tys.<\/p>\n

Ofiarami byli przede wszystkim cywile. W wielu miejscowo\u015bciach gin\u0119\u0142y ca\u0142e rodziny, a polskie wsie i kolonie by\u0142y palone oraz grabione. Setki tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142y zmuszone do ucieczki i opuszczenia rodzinnych stron.<\/p>\n

Pami\u0119\u0107 o ofiarach zbrodni wo\u0142y\u0144skiej<\/h2>\n

Wiele ofiar zbrodni wo\u0142y\u0144skiej nadal spoczywa w nieoznaczonych mogi\u0142ach. Nie wszystkie miejsca poch\u00f3wku zosta\u0142y odnalezione, przebadane i godnie upami\u0119tnione. IPN prowadzi baz\u0119 ofiar oraz interaktywn\u0105 map\u0119 miejsc zbrodni, a historycy nadal ustalaj\u0105 nazwiska zamordowanych i okoliczno\u015bci ich \u015bmierci.<\/p>\n

11 lipca jest dniem pami\u0119ci o ludziach, kt\u00f3rzy zgin\u0119li ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 narodowo\u015b\u0107. To r\u00f3wnie\u017c przypomnienie, \u017ce uczciwe m\u00f3wienie o trudnej historii powinno opiera\u0107 si\u0119 na faktach, szacunku dla ofiar oraz odpowiedzialno\u015bci konkretnych organizacji i sprawc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

11 lipca 2026 roku przypada 83. rocznica Krwawej Niedzieli \u2013 symbolicznego apogeum masowych mord\u00f3w dokonanych na polskiej ludno\u015bci Wo\u0142ynia przez oddzia\u0142y Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii i powi\u0105zane z ni\u0105 formacje. W ci\u0105gu jednego dnia zaatakowano ponad sto miejscowo\u015bci zamieszkanych przez Polak\u00f3w. Ofiarami byli przede wszystkim bezbronni mieszka\u0144cy wsi: kobiety, dzieci i ...<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35767,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[1259,18],"tags":[4757,3178,4756,3179,4758],"class_list":["post-35758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska","category-wiadomosci","tag-11-lipca-1943","tag-krwawa-niedziela","tag-rzez-wolynska","tag-wolyn","tag-zbrodnia-wolynska"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t