Odpowied\u017a nie jest prosta \u2013 ale w\u0142a\u015bnie dlatego jest tak ciekawa.<\/p>\n
\n Jesieni\u0105 1981 roku Jaruzelski by\u0142 jednocze\u015bnie:<\/p>\n I sekretarzem KC PZPR<\/p>\n<\/li>\n premierem PRL<\/p>\n<\/li>\n ministrem obrony narodowej<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n W praktyce oznacza\u0142o to skupienie realnej w\u0142adzy w jednym r\u0119ku<\/strong>, niespotykane nawet w innych krajach bloku wschodniego. Cho\u0107 decyzja o stanie wojennym mia\u0142a charakter \u201ekolektywny\u201d, to bez Jaruzelskiego nic nie mog\u0142o si\u0119 wydarzy\u0107<\/strong>.<\/p>\n Nie by\u0142 jedynym decydentem, ale by\u0142 najwa\u017cniejszym<\/strong>.<\/p>\n Stan wojenny zosta\u0142:<\/p>\n przygotowany przez \u015bcis\u0142e kierownictwo PZPR, wojsko i MSW,<\/p>\n<\/li>\n formalnie zatwierdzony przez Rad\u0119 Pa\u0144stwa (w spos\u00f3b sprzeczny z konstytucj\u0105),<\/p>\n<\/li>\n wprowadzony przez Wojskow\u0105 Rad\u0119 Ocalenia Narodowego (WRON).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Jednak to Jaruzelski podpisa\u0142 dokumenty<\/strong>, dowodzi\u0142 wojskiem<\/strong> i wyst\u0105pi\u0142 w telewizji<\/strong>, bior\u0105c na siebie ci\u0119\u017car og\u0142oszenia tej decyzji. Twarz stanu wojennego by\u0142a jedna \u2013 i by\u0142a ni\u0105 twarz genera\u0142a.<\/p>\n Po 1989 roku Jaruzelski wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce stan wojenny by\u0142 \u201emniejszym z\u0142em\u201d<\/strong>, maj\u0105cym uchroni\u0107 Polsk\u0119 przed interwencj\u0105 Armii Radzieckiej.<\/p>\n Problem w tym, \u017ce:<\/p>\n nie istniej\u0105 dokumenty potwierdzaj\u0105ce rozkaz interwencji ZSRR<\/strong>,<\/p>\n<\/li>\n Moskwa naciska\u0142a, ale jednocze\u015bnie oczekiwa\u0142a, \u017ce polskie w\u0142adze \u201esame zrobi\u0105 porz\u0105dek\u201d<\/strong>,<\/p>\n<\/li>\n wielu historyk\u00f3w uwa\u017ca dzi\u015b, \u017ce interwencja by\u0142a ma\u0142o prawdopodobna<\/strong>, a argument ten s\u0142u\u017cy\u0142 g\u0142\u00f3wnie usprawiedliwieniu decyzji.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n W praktyce stan wojenny by\u0142 skutecznym narz\u0119dziem rozbicia \u201eSolidarno\u015bci\u201d<\/strong> i odzyskania kontroli nad spo\u0142ecze\u0144stwem.<\/p>\n Za t\u0119 \u201ekolektywn\u0105\u201d decyzj\u0119 zap\u0142acili zwykli ludzie:<\/p>\n tysi\u0105ce internowanych bez wyrok\u00f3w,<\/p>\n<\/li>\n zabici g\u00f3rnicy z kopalni \u201eWujek\u201d,<\/p>\n<\/li>\n z\u0142amane kariery, emigracje, strach i trauma ca\u0142ego pokolenia.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Nikt z decydent\u00f3w nie poni\u00f3s\u0142 realnej odpowiedzialno\u015bci karnej. Odpowiedzialno\u015b\u0107 pozosta\u0142a moralna i historyczna<\/strong>.<\/p>\n Nie by\u0142 to jednoosobowy rozkaz w stylu dyktatorskim.<\/strong> \u00a0Jaruzelski:<\/p>\n wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 plan,<\/p>\n<\/li>\n zaakceptowa\u0142 go,<\/p>\n<\/li>\n wprowadzi\u0142 w \u017cycie,<\/p>\n<\/li>\n i firmowa\u0142 swoim nazwiskiem.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Dlatego dzi\u015b historycy m\u00f3wi\u0105 jasno: 13 grudnia 1981 roku nie by\u0142 dzie\u0142em jednego cz\u0142owieka. 13 grudnia 1981 roku Polacy obudzili si\u0119 w kraju, kt\u00f3ry z dnia na dzie\u0144 przesta\u0142 by\u0107 wzgl\u0119dnie \u201enormalny\u201d, nawet jak na realia PRL. Czo\u0142gi na ulicach, wy\u0142\u0105czone telefony, godzina milicyjna, a w telewizji genera\u0142 w ciemnych okularach. Do dzi\u015b jedno pytanie wraca jak bumerang: czy Wojciech Jaruzelski osobi\u015bcie zdecydowa\u0142 o ...<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28594,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[1259],"tags":[4029,1277,1281,1278,4030],"class_list":["post-28593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polska","tag-13-grudnia-1981","tag-historia-polski","tag-solidarnosc","tag-stan-wojenny","tag-wojciech-jaruzelski"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![\"\"](\"https:\/\/note.radio\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/T-55A_Martial_law_Poland-770x576.jpg\")
Fot. J. \u017bo\u0142nierkiewicz, domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n
\nJeden cz\u0142owiek \u2013 trzy funkcje<\/h2>\n
\n
\nDecyzja zbiorowa\u2026 ale nie anonimowa<\/h2>\n
\n
\nArgument \u201emniejszego z\u0142a\u201d<\/h2>\n
\n
\nCena decyzji<\/h2>\n
\n
\nWi\u0119c: zdecydowa\u0142 sam czy nie?<\/h2>\n
Ale te\u017c nie by\u0142a to decyzja, kt\u00f3ra zapad\u0142a ponad jego g\u0142ow\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n
odpowiedzialno\u015b\u0107 by\u0142a zbiorowa, ale kluczowa \u2013 osobista<\/strong>.<\/p>\n
Ale bez tego jednego cz\u0142owieka \u2013 by\u0142by niemo\u017cliwy<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"